اشتباه مرگبار سرمایه‌گذاران: مقایسه بورس ایران با بازارهای جهانی

اشتباه مرگبار سرمایه‌گذاران: مقایسه بورس ایران با بازارهای جهانی

یکی از رایج‌ترین خطاهای تحلیلی در میان فعالان بازار سرمایه ایران، مقایسه مستقیم بورس ایران با بازارهای جهانی است.

جملاتی مثل:

– «در آمریکا اگر P/E این‌قدر باشد…»

– «در بورس‌های پیشرفته این سهم باید رشد کند…»

– «این مدل سرمایه‌گذاری در دنیا جواب داده…»

اما واقعیت این است که کپی‌برداری تحلیلی از بازارهای جهانی در بورس ایران، اغلب به زیان ختم می‌شود.

در این مقاله توضیح می‌دهیم چرا این مقایسه می‌تواند مرگبار باشد و سرمایه‌گذار حرفه‌ای ایرانی چگونه باید از تجربه جهانی «الهام» بگیرد، نه «تقلید».

—

تفاوت بنیادین بورس ایران با بازارهای توسعه‌یافته

بازارهای توسعه‌یافته بر پایه چند اصل کلیدی بنا شده‌اند:

– ثبات قوانین

– استقلال نهاد ناظر

– شفافیت اطلاعات

– پیش‌بینی‌پذیری سیاست‌ها

در مقابل، بورس ایران با واقعیت‌هایی روبه‌روست که ماهیت بازار را تغییر می‌دهد:

– تغییرات ناگهانی مقررات

– نقش پررنگ دولت در صنایع

– قیمت‌گذاری دستوری

– ریسک‌های سیاسی و بودجه‌ای

این تفاوت‌ها باعث می‌شود یک ابزار تحلیلی واحد، نتایج کاملاً متفاوتی ایجاد کند.

—

چرا نسبت‌های مالی جهانی در ایران گمراه‌کننده‌اند؟

نسبت‌هایی مثل:

– P/E

– PEG

– EV/EBITDA

در بازارهای باثبات معنا دارند؛ جایی که:

– سود قابل اتکاست

– قوانین تغییر ناگهانی ندارند

– جریان نقدی قابل پیش‌بینی است

در بورس ایران، این فرض‌ها همیشه برقرار نیست.

بنابراین استفاده خام از این نسبت‌ها، تحلیل نیست؛ ساده‌سازی خطرناک است.

—

تفاوت نرخ بهره؛ متغیری که همه‌چیز را عوض می‌کند

در بسیاری از بازارهای جهانی:

– نرخ بهره واقعی نزدیک به صفر یا حتی منفی است

– سهام یکی از جذاب‌ترین گزینه‌هاست

اما در ایران:

– نرخ بهره بالا

– ریسک بدون بازده جذاب

– رقابت شدید با بازار پول

در چنین شرایطی، انتظار رفتار مشابه سرمایه‌گذاران جهانی از بازار ایران، خطای استراتژیک است.

—

نقش دولت؛ بازیگری که در دنیا کمتر می‌بینی

در بورس‌های توسعه‌یافته:

– دولت ناظر است

– نه بازیگر مستقیم

در بورس ایران:

– دولت قانون‌گذار است

– قیمت‌گذار است

– گاهی سهامدار است

این سطح از مداخله، باعث می‌شود بسیاری از الگوهای جهانی:

– ناقص اجرا شوند

– یا اصلاً کار نکنند

—

اشتباه رایج: «این سهم در خارج این‌طور ارزش‌گذاری می‌شود»

این جمله خطرناک است، چون فرض می‌کند:

– ریسک‌ها مشابه‌اند

– ساختار بازار یکسان است

– حقوق سهامدار قابل مقایسه است

در حالی که ریسک سیستماتیک ایران با هیچ بازار توسعه‌یافته‌ای هم‌تراز نیست.

—

سرمایه‌گذار حرفه‌ای چگونه از تجربه جهانی استفاده می‌کند؟

سرمایه‌گذار حرفه‌ای:

– مفاهیم را یاد می‌گیرد، نه نسخه‌ها را

– منطق پشت ابزارها را می‌فهمد

– سپس آن را با واقعیت ایران تطبیق می‌دهد

او می‌داند:

> «الهام گرفتن عاقلانه است، تقلید کردن پرهزینه.»

—

جمع‌بندی: بازار ایران را با معیار خودش بسنج

بورس ایران:

– نه بهتر است

– نه بدتر

– متفاوت است

سرمایه‌گذار موفق کسی است که:

– این تفاوت را بپذیرد

– تحلیل را بومی‌سازی کند

– و اسیر مقایسه‌های فریبنده نشود

در سرمایه‌گذاری،

بزرگ‌ترین اشتباه این است که بازاری را که در آن هستی، نشناسی.