زمان تقریبی مطالعه: 3 دقیقه
چرا بورس ایران «بازار تحلیل» نیست، «بازار سناریو» است؟
سرمایهگذاری در بورس ایران، بیش از آنکه به مهارت تحلیل عددی وابسته باشد، به توانایی طراحی سناریوهای محتمل وابسته است. بسیاری از سرمایهگذاران با تکیه بر تحلیل بنیادی یا تکنیکال کلاسیک وارد بازار میشوند، اما بهسرعت متوجه میشوند که واقعیت بورس ایران با کتابهای مرجع سرمایهگذاری تفاوت اساسی دارد.
در این مقاله توضیح میدهیم چرا در بورس ایران، تحلیل بدون سناریو ناقص و حتی خطرناک است.
—
بورس ایران؛ بازاری با متغیرهای غیرخطی
در بازارهای توسعهیافته، قیمت سهام عمدتاً تابعی از:
– سودآوری شرکت
– نرخ بهره
– چرخههای اقتصادی
– رقابت صنعتی
است. اما در بورس ایران، متغیرهای دیگری وزن بسیار بالاتری دارند:
– تصمیمات ناگهانی سیاستگذار
– بخشنامهها و دستورالعملهای غیرمنتظره
– قیمتگذاری دستوری
– ریسکهای سیاسی و بودجهای
این متغیرها غیرقابل پیشبینی دقیق هستند، اما قابل سناریوسازی میباشند.
—
تفاوت «تحلیل» و «سناریو» در سرمایهگذاری
تحلیل کلاسیک معمولاً یک خروجی دارد:
> «ارزش ذاتی سهم X برابر است با Y»
اما سناریوپردازی چند مسیر را همزمان در نظر میگیرد:
– اگر سیاست دولت تغییر کند چه میشود؟
– اگر نرخ ارز تثبیت یا جهش کند چه اثری دارد؟
– اگر قیمتگذاری دستوری تشدید شود چه اتفاقی میافتد؟
در بورس ایران، سرمایهگذار حرفهای روی عدد شرط نمیبندد؛ روی دامنه نتایج شرط میبندد.
—
مثال واقعی: یک شرکت سودده، یک تصمیم، یک سقوط
بارها دیدهایم شرکتی با:
– سود مناسب
– فروش پایدار
– نسبت P/E جذاب
تنها با یک بخشنامه یا تغییر فرمول قیمتگذاری وارد زیان سنگین شده است.
این اتفاق، ضعف تحلیلگر نیست؛
ضعف نداشتن سناریوی منفی است.
—
سرمایهگذار حرفهای ایرانی چگونه فکر میکند؟
سرمایهگذار حرفهای در ایران قبل از خرید سهم از خود میپرسد:
– بدترین سناریوی ممکن چیست؟
– اگر این سناریو رخ دهد، زیان من چقدر است؟
– آیا پرتفوی من توان تحمل این شوک را دارد؟
– آیا میتوانم در این شرایط نقد شوم؟
اگر پاسخ این سؤالات روشن نباشد، حتی بهترین تحلیل هم ارزش ریسک ندارد.
—
چرا سناریوپردازی ریسک را «قابل مدیریت» میکند؟
سناریوپردازی باعث میشود:
– غافلگیر نشوید
– تصمیم احساسی نگیرید
– حد ضرر ذهنی داشته باشید
– وزن سرمایهگذاری را منطقی انتخاب کنید
در واقع، سناریوپردازی مدیریت ریسک قبل از وقوع بحران است.
—
جمعبندی: در بورس ایران پیشبینی نکن، آماده باش
بورس ایران جای پیشبینی دقیق نیست؛
جای آمادگی هوشمندانه است.
سرمایهگذاری موفق در این بازار، نه با «درست حدس زدن آینده»،
بلکه با اشتباه نکردن در سناریوهای بد ساخته میشود.
اگر تحلیل میکنی، حتماً سناریو هم بنویس.
و اگر سناریو نداری، تحلیل تو کامل نیست.
–
