زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
چرا سرمایهگذار موفق در بورس ایران باید «اقتصاد سیاسی» بداند؟
در بسیاری از کتابهای کلاسیک سرمایهگذاری، تمرکز اصلی روی:
– صورتهای مالی
– مزیت رقابتی
– مدیریت شرکت
– چرخههای اقتصادی
است. اما در بورس ایران، یک متغیر کلیدی وجود دارد که اگر نادیده گرفته شود، حتی بهترین تحلیلها را بیاثر میکند:
اقتصاد سیاسی.
در این مقاله توضیح میدهیم چرا در ایران، دانستن اقتصاد سیاسی نه یک مزیت اضافه، بلکه پیشنیاز بقا در سرمایهگذاری است.
—
اقتصاد سیاسی یعنی چه (به زبان سرمایهگذار)؟
اقتصاد سیاسی یعنی بررسی این واقعیت که:
– قدرت تصمیمگیری دست چه نهادهایی است؟
– منافع چه گروههایی در اولویت قرار دارد؟
– دولت در هر صنعت چه نقشی بازی میکند؟
– بودجه، سیاست و مصلحت چگونه بر سود شرکتها اثر میگذارند؟
در بورس ایران، سودآوری شرکتها فقط اقتصادی نیست؛ سیاسی هم هست.
—
چرا در ایران «وزیر» مهمتر از «مدیرعامل» است؟
در بسیاری از صنایع بورسی ایران:
– قیمت محصول با تصمیم دولت تعیین میشود
– صادرات و واردات با مجوز کنترل میشود
– سود شرکت به سیاستهای کلان گره خورده است
در چنین فضایی، حتی بهترین مدیرعامل هم اگر در تضاد با سیاستگذار باشد، دستبسته است.
سرمایهگذار حرفهای این را میداند و تحلیل خود را بر این اساس تنظیم میکند.
—
نمونههای آشنا برای فعالان بورس ایران
بدون نام بردن از شرکت خاص، تقریباً همه فعالان بازار این تجربهها را دارند:
– صنعتی که با یک بخشنامه سوددهیاش نصف شد
– شرکتی که با تغییر فرمول قیمتگذاری زیانده شد
– سهمی که با تغییر دولت یا وزیر، مسیرش عوض شد
اینها «ریسکهای تصادفی» نیستند؛
ریسکهای ساختاری اقتصاد سیاسی ایراناند.
—
سرمایهگذار ناآگاه از اقتصاد سیاسی چه اشتباهاتی میکند؟
– سود را دائمی فرض میکند
– سیاستگذاری را موقتی میبیند
– به وعدهها بیشازحد اعتماد میکند
– ریسکهای غیرمالی را نادیده میگیرد
نتیجه؟
غافلگیری، تصمیم احساسی و زیان.
—
سرمایهگذار آگاه چگونه اقتصاد سیاسی را وارد تحلیل میکند؟
سرمایهگذار حرفهای قبل از سرمایهگذاری میپرسد:
– این صنعت تا چه حد تحت کنترل دولت است؟
– آیا قیمتگذاری دستوری دارد؟
– در بودجه سال آینده چه جایگاهی دارد؟
– تغییر دولت یا سیاست چه اثری میگذارد؟
او بهجای پیشبینی دقیق، دامنه ریسک را محدود میکند.
—
چرا اقتصاد سیاسی جای تحلیل را نمیگیرد، آن را کامل میکند؟
نکته مهم این است:
اقتصاد سیاسی جای تحلیل بنیادی یا تکنیکال را نمیگیرد.
بلکه:
– تحلیل بنیادی میگوید شرکت چقدر میارزد
– اقتصاد سیاسی میگوید آیا اجازه دارد آنقدر سود بسازد یا نه
این دو، بدون هم ناقصاند.
—
جمعبندی: در بورس ایران، ساده فکر نکن
در بازار سرمایه ایران:
– صورت مالی لازم است
– ولی کافی نیست
سرمایهگذار موفق کسی است که:
– اقتصاد را بفهمد
– سیاست را نادیده نگیرد
– و بداند سود در ایران فقط عدد نیست، تصمیم است
اگر اقتصاد سیاسی را نشناسی،
بازار تو را آموزش میدهد؛
معمولاً با هزینه.
