زمان تقریبی مطالعه: 3 دقیقه
عنوان: چرخه تبدیل وجه نقد (Cash Conversion Cycle)
هیچ شاخصی توان نمایش سلامت نقدینگی یک کسبوکار را بهاندازه «چرخه تبدیل وجه نقد» ندارد. این شاخص نشان میدهد که پول نقد از لحظهای که سیستم آن را برای خرید مواد اولیه خرج میکند تا زمانی که دوباره از مشتری دریافت میکند، چند روز در چرخه عملیاتی درگیر میماند.
در سادهترین تعریف، چرخه تبدیل وجه نقد (CCC) از ترکیب سه مؤلفه تشکیل میشود:
۱. دوره نگهداری موجودی (DIO) – تعداد روزهایی که کالا یا خدمات در انبار یا مراحل تولید میماند تا به فروش برسد.
۲. دوره وصول مطالبات (DSO) – زمانی که پس از فروش طول میکشد تا پول از مشتری دریافت شود.
۳. دوره پرداخت بدهیها (DPO) – مدت زمانی که شرکت میتواند پرداخت به تأمینکنندگان را بهطور معمول به تأخیر بیندازد.
فرمول آن بهصورت زیر است:
\[
CCC = DIO + DSO – DPO
\]
این عدد، «مدت درگیری نقدینگی» را نشان میدهد. هرچه CCC کوتاهتر باشد، سیستم سریعتر پول را به چرخه بازمیگرداند و نیاز کمتری به سرمایه در گردش دارد. برعکس، افزایش چرخه نقدی باعث میشود که هر بار تولید یا فروش، نیازمند نقدینگی جدیدی باشد.
در عمل، بسیاری از شرکتها در حالی دچار بحران نقدینگی میشوند که سود حسابداری مثبتی دارند، اما CCC آنها بیش از توان مالیشان طولانی است. این بدان معناست که پول در مسیر تأمین، تولید و فروش حبس شده و هنوز به گردش بازنگشته است.
کاهش CCC نیازمند هماهنگی میان تمام بخشهای سیستم است:
– واحد خرید با مدیریت بهینه موجودی باید DIO را کاهش دهد.
– واحد فروش با سیاستهای وصول مؤثر باید DSO را کوتاه کند.
– واحد مالی با تنظیم شرایط پرداخت منطقی با تأمینکنندگان باید DPO را افزایش دهد، بدون تخریب روابط تجاری.
تفاوت شرکتهای حرفهای و آماتور دقیقاً در همین هماهنگی است. شرکت حرفهای به جای تمرکز صرف بر افزایش فروش، با کاهش CCC در واقع «زمان پول» را بهبود میدهد – یعنی پول سریعتر میچرخد، بازدهی مؤثر سرمایه افزایش مییابد و فشار نقدینگی کاهش پیدا میکند.
در نهایت، باید به یاد داشت:
سود، نتیجه عملکرد است؛
اما چرخه تبدیل وجه نقد، ریتم زنده ماندن سیستم است.
سیستمی که بتواند پول را سریعتر از رقبا به گردش درآورد، حتی با سود کمتر، برنده واقعی بازی نقدینگی است.
