کتاب مدیریت پروژه: رویکرد سیستمی به برنامه‌ریزی، زمان‌بندی و کنترل

Project Management: A Systems Approach to Planning, Scheduling, and Controlling

عنوان فارسی

مدیریت پروژه: رویکرد سیستمی به برنامه‌ریزی، زمان‌بندی و کنترل

نویسنده:

هارولد کرزنر (Harold Kerzner)

از معتبرترین مرجع‌های جهانی مدیریت پروژه، مشاور شرکت‌های بزرگ صنعتی، دفاعی و فناوری.

ایده محوری کتاب

این کتاب می‌گوید:

مدیریت پروژه «یک کار اجرایی» نیست؛

یک سیستم مدیریتی یکپارچه است که باید در کل سازمان تنیده شود.

کرزنر مدیریت پروژه را فقط ابزار (مثل گانت یا PERT) نمی‌داند، بلکه آن را:

یک سیستم تصمیم‌سازی

یک زبان مشترک سازمان

و یک مکانیزم کنترل ارزش، زمان و منابع

می‌داند.

چارچوب فکری کتاب (نگاه سیستمی)

کتاب روی ۴ ستون اصلی می‌چرخد:

Planning – برنامه‌ریزی

Scheduling – زمان‌بندی

Controlling – کنترل

Integration – یکپارچگی سازمانی

اگر یکی از این‌ها ناقص باشد، پروژه شکست می‌خورد؛ حتی اگر بقیه عالی باشند.

خلاصه تحلیلی بخش‌های مهم کتاب

1. مدیریت پروژه چیست (واقعی، نه شعاری)

کرزنر می‌گوید:

پروژه = فعالیت موقتی با هدف مشخص، منابع محدود و زمان محدود

اما موفقیت پروژه فقط تحویل خروجی نیست

موفقیت یعنی:

تحویل به‌موقع

در بودجه

با کیفیت

و با رضایت ذی‌نفعان

نکته کلیدی:

اگر ذی‌نفع ناراضی باشد، پروژه شکست خورده؛ حتی اگر «تحویل شده» باشد.

2. چرا پروژه‌ها شکست می‌خورند؟

دلایل اصلی از نگاه کرزنر:

نبود تعریف دقیق هدف

تغییر مداوم دامنه (Scope Creep)

نبود سیستم کنترل

نبود حمایت مدیریت ارشد

تفکر جزیره‌ای بین واحدها

نکته مهم:

بیش از 70٪ شکست‌ها فنی نیستند؛ مدیریتی هستند.

3. برنامه‌ریزی پروژه (Planning)

برنامه‌ریزی در این کتاب یعنی:

شکستن پروژه به اجزای کوچک (WBS)

تعریف دقیق:

چه کاری؟

توسط چه کسی؟

در چه زمانی؟

با چه هزینه‌ای؟

کرزنر تأکید می‌کند:

پروژه‌ای که روی کاغذ شفاف نیست، در اجرا فاجعه است.

4. زمان‌بندی (Scheduling)

ابزارها:

Gantt Chart

PERT

CPM

اما پیام اصلی: ابزار مهم نیست؛ تفکر پشت ابزار مهم است.

زمان‌بندی باید:

واقع‌گرایانه باشد

منابع را در نظر بگیرد

وابستگی فعالیت‌ها را شفاف کند

5. کنترل پروژه (Controlling)

کنترل یعنی:

مقایسه «آنچه هست» با «آنچه باید باشد»

اصلاح سریع قبل از بحران

ابزار کلیدی:

Earned Value Management (EVM)

پیام مدیریتی:

کنترل برای تنبیه نیست؛

برای نجات پروژه است.

6. نقش مدیر پروژه

مدیر پروژه:

رئیس نیست

فرمانده نیست

هماهنگ‌کننده سیستم است

مهارت‌های حیاتی:

مذاکره

مدیریت تعارض

تصمیم‌گیری در ابهام

ارتباط مؤثر

7. بلوغ سازمانی در مدیریت پروژه

کرزنر مدل بلوغ ارائه می‌دهد:

آگاهی اولیه

پذیرش مدیریت پروژه

استفاده یکپارچه

بهینه‌سازی

مزیت رقابتی

پیام طلایی:

سازمان‌های بالغ، پروژه را «روش کار» می‌دانند نه «کار اضافه».

تحلیل کاربردی برای چرو

(اینجا کتاب تبدیل به ابزار می‌شود)

چرو یک سازمان پروژه‌محور است، حتی اگر اسمش را نگذاریم

تولید انبوه محتوا

توسعه پلتفرم‌ها

ورود به بازارهای جدید

راه‌اندازی کانال‌ها همه این‌ها پروژه‌اند.

مشکل رایج کسب‌وکارهای بزرگ ایرانی

پروژه زیاد

سیستم کنترل کم

اتکا به آدم‌ها، نه فرآیندها

این دقیقاً چیزی است که کرزنر هشدار می‌دهد.

پیشنهاد اجرایی مستقیم برای چرو

تعریف پروژه برای هر فعالیت بزرگ (نه کار روزمره)

WBS ساده ولی شفاف

داشبورد کنترل هفتگی (زمان، هزینه، خروجی)

تفکیک «مدیر پروژه» از «مجری»

مستندسازی همه پروژه‌ها برای استفاده مجدد

جمع‌بندی مدیریتی

این کتاب به تو یاد می‌دهد:

رشد بدون سیستم = فرسایش

پروژه بدون کنترل = بحران

سازمان بدون نگاه سیستمی = وابسته به افراد

و جمله طلایی کتاب:

Project Management is not a tool, it is a management philosophy.

مدیریت پروژه ابزار نیست؛ فلسفه مدیریت است.