زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
مدل کسبوکار اکسون موبیل چگونه کار میکند؟
اکسون موبیل یکی از نمونههای مهم برای مطالعه مدل کسبوکار در صنعت انرژی است. دلیل اهمیت آن، فعالیت همزمان در چند بخش از زنجیره ارزش نفت، گاز و محصولات شیمیایی است.
برای درک این شرکت باید ابتدا تفاوت بخشهای مختلف صنعت انرژی را بشناسیم.
زنجیره ارزش انرژی
فعالیت صنعت نفت و گاز معمولاً به سه بخش اصلی تقسیم میشود: بالادستی، میاندستی و پاییندستی.
بخش بالادستی شامل اکتشاف و تولید نفت و گاز است.
بخش میاندستی بیشتر به انتقال، ذخیرهسازی و زیرساختهای مرتبط مربوط میشود.
بخش پاییندستی شامل پالایش نفت، تولید فرآوردهها و برخی فعالیتهای بازاریابی است.
در کنار این زنجیره، صنعت پتروشیمی و محصولات شیمیایی نیز قرار دارد که برای تولید طیف گستردهای از مواد مورد استفاده در صنایع مختلف اهمیت دارد.
اکسون موبیل تلاش کرده است در بخشهای مختلف این زنجیره حضور داشته باشد.
درآمد چگونه ایجاد میشود؟
بخش مهمی از درآمد شرکتهای انرژی از فروش نفت، گاز، فرآوردههای پالایششده و محصولات شیمیایی ایجاد میشود.
اما میزان درآمد و سودآوری همیشه ثابت نیست. قیمت نفت و گاز، هزینه تولید، ظرفیت پالایش، تقاضای جهانی، شرایط اقتصادی و هزینههای سرمایهای میتوانند نتایج مالی شرکت را تغییر دهند.
به همین دلیل درآمد بالا به تنهایی برای ارزیابی یک شرکت انرژی کافی نیست.
هزینه و سرمایهگذاری
صنعت انرژی یکی از سرمایهبرترین صنایع جهان است. توسعه میدانهای نفت و گاز، تأسیسات تولید، پالایشگاهها، خطوط انتقال و پروژههای صنعتی به سرمایه قابل توجه نیاز دارند.
در چنین محیطی مدیریت سرمایه اهمیت بسیار زیادی پیدا میکند.
شرکتی که سرمایه خود را در پروژههای کمبازده قرار دهد، حتی در صورت فروش بالا نیز ممکن است با مشکل مواجه شود.
اهمیت تنوع فعالیت
یکی از ویژگیهای مدل کسبوکار اکسون موبیل، تنوع در فعالیتهای انرژی و شیمیایی است.
این تنوع میتواند باعث شود عملکرد بخشهای مختلف شرکت در شرایط متفاوت بازار، یکسان نباشد.
برای مثال، شرایط بازار نفت خام ممکن است با شرایط بازار محصولات شیمیایی یا فرآوردههای پالایشی متفاوت باشد.
البته تنوع به معنای حذف ریسک نیست؛ بلکه ابزار دیگری برای مدیریت و توزیع ریسک کسبوکار است.
مزیت مقیاس
شرکتهای بزرگ انرژی از مزیت مقیاس برخوردارند. خرید تجهیزات، توسعه فناوری، اجرای پروژههای بزرگ و دسترسی به بازارهای مختلف میتواند در مقیاس وسیع اقتصادیتر باشد.
اما مقیاس بزرگ همزمان پیچیدگی مدیریتی را افزایش میدهد.
بنابراین مدیریت یک شرکت جهانی انرژی نیازمند کنترل هزینه، مدیریت پروژه، مدیریت ریسک و تصمیمگیری سرمایهای دقیق است.
درس مدیریتی
مدل اکسون موبیل یک نکته مهم برای کسبوکارهای کوچک و متوسط نیز دارد.
تنوع زمانی ارزشمند است که میان فعالیتهای مختلف ارتباط اقتصادی وجود داشته باشد.
صرفاً زیاد کردن تعداد محصولات یا فعالیتها لزوماً باعث قدرتمند شدن یک کسبوکار نمیشود.
تنوع باید با زنجیره ارزش، منابع، توانایی سازمان و بازار هدف هماهنگ باشد.
جمعبندی
مدل کسبوکار اکسون موبیل بر حضور گسترده در زنجیره انرژی و صنایع شیمیایی استوار است.
شناخت این مدل نشان میدهد که یک شرکت بزرگ انرژی تنها از فروش یک محصول درآمد کسب نمیکند، بلکه مجموعهای از فعالیتهای مرتبط میتواند در کنار یکدیگر ارزش اقتصادی ایجاد کند.
در ذهنیت چرو، همین موضوع اهمیت دارد: ساختن یک کسبوکار قدرتمند فقط به افزایش تعداد محصولات وابسته نیست؛ بلکه ایجاد ارتباط میان داراییها، بازارها، محتوا، فروش و خدمات است که میتواند یک اکوسیستم اقتصادی ایجاد کند.
